____________
Klasyczną psychoanalizę można w uproszczeniu podzielić na trzy obszary. Pierwszym z nich jest wizja jednostkowej psychiki, drugim – wyobrażenie cywilizacji, społeczeństwa czy kultury, trzecim – postulaty i praktyczne wskazówki dotyczące diagnozy i terapii. W tym miejscu chcę zaproponować kilka podstawowych lektur dla pierwszego i drugiego obszaru. Są to prace ważne i jednocześnie przystępne.
Zygmunt Freud w 1920 roku (zdjęcie w domenie publicznej)
Jeżeli interesuje nas Freudowska psychologia jednostki, godne polecenia są dwa teksty:
1. Zarys psychoanalizy: niedokończona książka pisana w ostatnich latach życia Freuda, w syntetyczny sposób przedstawiająca jego myśl.
2. Rozdział Krystyny Drat-Ruszczak Teorie osobowości – podejście psychodynamiczne i humanistyczne w drugim tomie Psychologii. Podręcznika akademickiego (red. J. Strelau, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2000, s. 601–652; nie mylić z nowszym podręcznikiem Psychologia akademicka z roku 2008). Fragment poświęcony Freudowi jest nadzwyczaj zwięzłym i przejrzystym podsumowaniem jego indywidualnej psychologii.
Dopiero po lekturze powyższych pozycji sugerowałbym sięgnięcie do tekstów, w których psychoanaliza dopiero się wykuwała, takich jak Wstęp do psychoanalizy, Psychopatologia życia codziennego, Ja i To (Ego i Id) czy też szczególnie skomplikowane Poza zasadą przyjemności.
*
Z kolei osobom zainteresowanym poglądami Freuda na temat społeczeństwa i kultury rekomenduję cztery prace, w następującej kolejności.
1. Człowiek imieniem Mojżesz a religia monoteistyczna: przyjemna lektura, raczej studium przypadku niż prezentacja teorii.
2. Przyszłość pewnego złudzenia: rozprawa przybliżająca Freudowski sposób rozumienia religii.
3. Kultura jako źródło cierpień: najbardziej systematyczny wykład klasycznej psychoanalitycznej wizji świata społecznego.
4. Totem i tabu: wczesna rozprawa, moim zdaniem mniej instruktywna od wymienionych wcześniej, ale cenna, jeśli chcemy pełniej zrozumieć całą koncepcję Zygmunta Freuda.
Międzynarodowy kongres psychoanalityczny w Weimarze w 1911 roku (zdjęcie w domenie publicznej)
Powyższe zestawienie nie obejmuje współczesnych interpretacji teorii Freudowskiej (np. w wykonaniu Pawła Dybla) ani też jej krytyki. Ta ostatnia obejmuje m.in. zarzuty o niezgodność z metodologią nauk empirycznych. Wiele pozycji lekturowych w tej dziedzinie wskazuje np. bibliografia tekstu Kevina MacDonalda Freud’s Follies: Psychoanalysis as religion, cult, and political movement (niektóre wskazane publikacje są dostępne w języku polskim). Jeśli ktoś miałby sięgnąć tylko po jedną pozycję, prawdopodobnie dobrym wyborem będzie książka Adolfa Grünbauma Podstawy psychoanalizy. Krytyka filozoficzna (uwaga: polecam ją zaocznie). Równocześnie warto zapoznać się z interpretacją psychoanalizy jako dziedziny myśli humanistycznej, a nie nauki empirycznej – tutaj dobrą pierwszą lekturą będzie Freud i dusza ludzka Brunona Bettelheima.
Odrębną kwestią są negatywne społeczne konsekwencje praktycznego stosowania psychoanalizy. W tym wypadku na uwagę zasługują m.in. publikacje polskiego psychologa i sceptyka Tomasza Witkowskiego.
____________
Mojemu blogowi towarzyszy fanpage – zapraszam do jego odwiedzania.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz